Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki karşılıklı etkileşimi temel alan, yapılandırılmış, zaman sınırlı ve problem odaklı bir yaklaşımdır.

  Kuramsal olarak, bireylerin duygusal tepkilerinin doğrudan olaylardan ziyade bu olaylara yükledikleri anlamlar tarafından belirlendiğini varsayar. Dolayısıyla güncel sorunları ele alırken geçmiş odak noktası değildir. 

  BDT ekolünde danışan ve danışman işbirliği içindedir ve danışan kendi sürecinde aktif bir rol üstlenir. Böylece danışan süreci tamamladıktan sonra da kendi kazanımlarıyla devam edebilir.

  Yaklaşık 5-20 seans arası süren Bilişsel Davranışçı Yaklaşım psikolojik danışmanlar, psikologlar, ruh sağlığı profesyonelleri ve bazı hekimler tarafından farklı konu ve zorluk içeren problemlerde uygulanabilmektedir. 

​

​

BDT'nin Tarihsel Gelişimi

​​

 BDT'nin ortaya çıkışında deneysel psikolojiye dayanan davranışçı gelenek ile bilişsel devrimin birleşimi etkili olmuştur.

 20. yüzyılın başlarında Ivan Pavlov’un klasik koşullanma çalışmaları ve ardından B. F. Skinner’ın edimsel koşullanma kuramı, davranışın öğrenilebilir ve değiştirilebilir olduğunu göstererek davranışçı terapilerin temelini oluşturmuştur.

 1960’larla birlikteyse bilişsel devrim ortaya çıkmış, Albert Ellis 1955’te Akılcı Duygusal Davranış Terapisi’ni geliştirerek irrasyonel inançların duygusal sorunlardaki rolünü vurgulamış, Aaron T. Beck ise 1960’ların başında depresyon üzerine yaptığı klinik gözlemlerle otomatik düşünceler, bilişsel çarpıtmalar ve temel inanç kavramlarını tanımlayarak bilişsel terapinin kuramsal çerçevesini oluşturmuştur. 1970’lerde Beck’in bilişsel terapisi ile davranışçı tekniklerin sistematik biçimde entegrasyonu sonucunda “bilişsel davranışçı terapi” kavramı yerleşmiştir.

​

1990’lardan itibaren “üçüncü dalga” olarak adlandırılan yaklaşımlar (örneğin Kabul ve Kararlılık Terapisi ve mindfulness temelli bilişsel terapi) BDT çerçevesini genişleterek bilişsel içerikten ziyade bilişsel süreçlere ve psikolojik esnekliğe odaklanmıştır.

​

​

BDT'nin Kanıtlanmış Faydaları

​

 BDT’nin etkililiği, çok sayıda meta-analiz ve sistematik derleme ile desteklenmektedir. BDT, danışanlara otomatik düşünceleri tanıma, bilişsel çarpıtmaları değerlendirme, alternatif ve daha işlevsel düşünceler geliştirme, davranışsal deneyler planlama ve kaçınma davranışlarını azaltma gibi beceriler kazandırır; bu yönüyle öz-düzenleme kapasitesinin artmasına katkı sağlar. Yapılandırılmış oturum planları, ev ödevleri ve ölçülebilir hedefler kullanılması, tedavi sürecinin izlenebilirliğini ve değerlendirilebilirliğini artırır. BDT’nin etkililiği yalnızca klinik bozukluklarla sınırlı değildir; stres yönetimi, öfke kontrolü, ilişki sorunları, performans kaygısı ve eğitim alanındaki güçlükler gibi geniş bir yelpazede de desteklenmiştir.

​

​

Bununla birlikte, literatürde bazı danışan gruplarında duygu odaklı, kişilerarası veya şema temelli müdahalelerle entegrasyonun daha uygun olabileceği de belirtilmektedir; bu nedenle BDT günümüzde sıklıkla bütüncül ve esnek bir çerçevede kullanılmaktadır.

​

​

​

​

​

​

​